احکام شرعی/

در چه صورتی می توان نماز واجب را شکست؟

اگر حفظ جان خود انسان يا کسى که حفظ جان او واجب است‏ يا حفظ مالى که نگهدارى آن واجب مى‏ باشد بدون شکستن نماز ممکن نباشد بايد نماز را بشکند ولى شکستن نماز براى مالى که اهميت ندارد مکروه است.

کد خبر: ۵۲۱۳۸

دوشنبه - ۰۷ ارديبهشت ۱۳۹۴ / 07 February 1394

عقیق:پیامبر اکرم ( صلی الله علیه و آله و سلم ) فرمود: هر کس یک مسئله شرعی از احادیث ما پیرامون حلال و حرام و مسائل دینی اش را بیاموزد خدای تعالی هزار گناه او را بیامرزد و شهری از طلا به وسعت دنیا برایش در بهشت بنا کند و به عدد هر مویی که در بدنش قرار دارد برایش حجّ مقبول می نویسد.(1)

در چه صورت می توان نماز واجب را شکست؟

نماز مهم ترين اعمال دينى است که اگر قبول درگاه خداوند عالم شود، عبادت هاى ديگر هم قبول مى ‏شود. و اگر پذيرفته نشود، اعمال ديگر هم قبول نمى ‏شود. و همانطور که اگر انسان شبانه روزى پنج نوبت در نهر آبى شستشو کند، چرک در بدنش نمى‏ ماند، نمازهاى پنجگانه هم انسان را از گناهان پاک مى‏ کند. و سزاوار است‏ که انسان نماز را در اول وقت بخواند. و کسى که نماز را پست و سبک شمارد، مانند کسى است که نماز نمى ‏خواند.

شکستن نماز واجب از روى اختيار حرام است، ولى در مواردی مجاز به انجام این کار هستیم؛ نظر مراجع تقلید عظام را در ادامه می خوانید:

امام خمینی (قدس سره الشریف)

مسأله 1159- شکستن نماز واجب از روى اختيار حرام است، ولى براى حفظ مال و جلوگيرى از ضرر مالى يا بدنى مانعى ندارد.

مسأله 1160- اگر حفظ جان خود انسان يا کسى که حفظ جان او واجب است‏ يا حفظ مالى که نگهدارى آن واجب مى‏ باشد بدون شکستن نماز ممکن نباشد بايد نماز را بشکند ولى شکستن نماز براى مالى که اهميت ندارد مکروه است.

مسأله 1161- اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبکار طلب خود را از او مطالبه کند چنانچه بتواند در بين نماز طلب او را بدهد بايد در همان حال بپردازد و اگر بدون شکستن نماز دادن طلب او ممکن نيست بايد نماز را بشکند و طلب او را بدهد، بعد نماز را بخواند.

مسأله 1162- اگر در بين نماز بفهمد که مسجد نجس است چنانچه وقت تنگ باشد بايد نماز را تمام کند و اگر وقت وسعت دارد و تطهير مسجد نماز را به هم نمى‏زند بايد در بين نماز تطهير کند بعد بقيه نماز را بخواند و اگر نماز را به هم مى‏زند بايد نماز را بشکند و مسجد را تطهير نمايد بعد نماز را بخواند.

مسأله1163-  کسى که بايد نماز را بشکند اگر نماز را تمام کند معصيت کرده ولى نماز او صحيح است اگر چه احتياط مستحب آن است که دوباره بخواند.

مسأله1164- اگر پيش از آنکه به اندازه رکوع خم شود يادش بيايد که اذان يا اقامه را فراموش کرده، چنانچه وقت نماز وسعت دارد مستحب است براى گفتن آنها نماز را بشکند.

آیت الله وحید خراسانی (مد ظله العالی)

مسأله 1167- شكستن نماز واجب از روى اختیار حرام است، ولى براى حفظ مال و جلوگیرى از ضرر مالى یا بدنى مانعى ندارد.

مسأله 1168- اگر حفظ جان خود انسان یا كسى كه حفظ جان او واجب است، یا حفظ مالى كه نگهدارى آن واجب مى باشد بدون شكستن نماز ممكن نباشد، باید نماز را بشكند.

مسأله 1169- اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبكار طلب خود را از او مطالبه كند، چنانچه بتواند در بین نماز طلب او را بدهد، باید در همان حال بپردازد، و اگر بدون شكستن نماز دادن طلب او ممكن نیست، باید نماز را بشكند و طلب او را بدهد، و بعد نماز را بخواند.

مسأله 1170- اگر در بین نماز بفهمد كه مسجد نجس است، چنانچه وقت تنگ باشد باید نماز را تمام كند، و اگر وقت وسعت دارد و تطهیر مسجد نماز را به هم نمى زند، باید در بین نماز تطهیر كند، بعد بقیه نماز را بخواند، و اگر نماز را به هم مى زند، در صورتى كه بعد از نماز تطهیر مسجد ممكن باشد، شكستن نماز جایز نیست، مگر آن كه نجس بودن مسجد موجب هتك مسجد باشد، كه در این صورت باید نماز را بشكند و مسجد را تطهیرنماید و بعد نماز را بخواند، و همچنین اگر بعد از نماز تطهیر مسجد ممكن نباشد.

مسأله 1171- كسى كه باید نماز را بشكند، اگر نماز را تمام كند، هر چند معصیت كرده ولى نمازش صحیح است، اگر چه احتیاط مستحبّ آن است كه دوباره بخواند.

مسأله 1172- اگر پیش از آن كه به اندازه ركوع خم شود یادش بیاید كه اذان و اقامه را فراموش كرده، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، مستحبّ است براى گفتن آنها نماز را بشكند، و همچنین است اگر پیش از قرائت یادش بیاید كه اقامه را فراموش كرده.

آیت الله صافی گلپایگانی (مد ظله العالی)

مسأله 1168- شكستن نماز واجب از روي اختيار حرام است، ولي براي حفظ مال و جلوگيري از ضرر مالي يا بدني، مانعي ندارد.

مسأله 1169- اگر حفظ جان خود انسان، يا كسي كه حفظ جان او واجب است، يا حفظ مالي كه نگهداري آن واجب مي‎باشد، بدون شكستن نماز ممكن نباشد، بايد نماز را بشكند.

مسأله 1170- اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبكار طلب خود را از او مطالبه كند، چنان چه بتواند در بين نماز طلب او را بدهد، بايد در همان حال بپردازد و اگر بدون شكستن نماز، دادن طلب او ممكن نيست، بايد نماز را بشكند و طلب او را بدهد، بعد نماز را بخواند.

مسأله 1171- اگر در بين نماز بفهمد كه مسجد نجس است، چنان چه وقت تنگ باشد، بايد نماز را تمام كند. و اگر وقت وسعت دارد و تطهير مسجد نماز را به هم نمي‎زند، بايد دربين نماز تطهير كند، بعد بقيه نماز را بخواند. و اگر نماز را به هم مي‎زند، در صورتي كه بعد از نماز تطهير مسجد ممكن باشد، شكستن نماز جايز نيست. و اگر بعد از نماز تطهير مسجد ممكن نباشد، يا تأخير تا بعد از نماز هتك مسجد باشد، بايد نماز را بشكند و مسجد را تطهير نمايد، بعد نماز را بخواند.

مسأله 1172- كسي كه بايد نماز را بشكند، اگر نماز را تمام كند اگرچه معصيت كرده ولي نماز او صحيح است، اگر چه احتياط مستحب آن است كه دوباره بخواند.

مسأله 1173- اگر پيش از آن كه به اندازه ركوع خم شود، يادش بيايد كه اذان و اقامه را فراموش كرده چنان چه وقت نماز وسعت دارد، مستحب است براي گفتن آنها نماز را بشكند، و هم چنين اگر پيش از قرائت يادش بيايد كه اقامه را فراموش كرده است.

آیت الله سبحانی (مد ظله العالی)

مسأله 935- شكستن نماز واجب از روى اختيار حرام است، ولى براى حفظ مال و جلوگيرى از ضرر مالى يا بدنى مانعى ندارد.

مسأله 936- اگر حفظ جان خود انسان يا كسى كه حفظ جان او واجب است يا حفظ مالى كه نگهدارى آن واجب مى باشد، بدون شكستن نماز ممكن نباشد بايد نماز را بشكند ولى شكستن نماز براى مالى كه اهميت ندارد مكروه است.

مسأله 937- اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبكار طلب خود را از او مطالبه كند، چنانچه بتواند در بين نماز طلب او را بدهد، بايد در همان حال بپردازد و اگر بدون شكستن نماز، دادن طلب او ممكن نيست، طلب كار بايد صبر كند تا نماز تمام شود، مگر صبر كردن براى او مايه زحمت باشد.

مسأله 938- اگر در بين نماز بفهمد كه مسجد نجس است، چنانچه وقت تنگ باشد، بايد نماز را تمام كند و اگر وقت وسعت دارد و تطهير مسجد، نماز را به هم نمى زند بايد در بين نماز تطهير كند، بعد بقيه نماز را بخواند و اگر نماز را به هم مى زند، بايد نماز را به سرعت بخواند و مسجد را تطهير نمايد.

مسأله 939- كسى كه بايد نماز را بشكند، اگر نماز را تمام كند معصيت كرده ولى نماز او اشكال ندارد.

مسأله 940- اگر پيش از آنكه به اندازه ركوع خم شود، يادش بيايد كه اذان يا اقامه را فراموش كرده، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، بهتر است براى گفتن آنها نماز را بشكند.

آیت الله حسینی سیستانی (مد ظله العالی)

مسأله 1145ـ شكستن نماز واجب از روى اختيار ـ بنابر احتياط واجب ـ جايز نيست. ولى براى حفظ مال، و جلوگيرى از ضرر مالى يا بدنى مانعى ندارد، بلكه براى هر غرضى دينى يا دنيوى كه مورد اهتمام نمازگزار است، مانعى ندارد.

مسأله 1146ـ اگر حفظ جان خود انسان يا كسى كه حفظ جان او واجب است، يا حفظ مالى كه نگهدارى آن واجب مى‏باشد، بدون شكستن نماز ممكن نباشد، بايد نماز را بشكند.

مسأله 1147ـ اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبكار طلب خود را از او مطالبه كند، چنانچه بتواند در بين نماز طلب او را بدهد، بايد در همان حال بپردازد، و اگر بدون شكستن نماز، دادن طلب او ممكن نيست، بايد نماز را بشكند و طلب او را بدهد، وبعد نماز را بخواند.

مسأله 1148ـ اگر در بين نماز بفهمد كه مسجد نجس است، چنانچه وقت تنگ باشد بايد نماز را تمام كند، و اگر وقت وسعت دارد و تطهير مسجد نماز را بهم نمى‏زند، بايد در بين نماز تطهير كند، بعد بقيه نماز را بخواند. و اگر نماز را بهم مى‏زند، در صورتى كه بعد از نماز تطهير مسجد ممكن باشد، شكستن نماز براى تطهير جايز است، و اگر بعد از نماز تطهير مسجد ممكن نباشد، بايد نماز را بشكند و مسجد را تطهير نمايد، و بعد نماز را بخواند.

مسأله 1149ـ كسى كه بايد نماز را بشكند، اگر نماز را تمام كند، اگر چه معصيت كرده ولى نمازش صحيح است، اگرچه احتياط مستحب آن است كه دوباره بخواند.

مسأله 1150ـ اگر پيش از قرائت يا پيش از آنكه به اندازه ركوع خم شود، يادش بيايد كه اذان و اقامه، يا تنها اقامه را فراموش كرده، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، مستحب است براى گفتن آنها نماز را بشكند، بلكه اگر پيش از تمام شدن نماز يادش بيايد كه آنها را فراموش كرده، مستحب است براى گفتن آنها نماز را بشكند.

آیت الله نوری همدانی (مد ظله العالی)

مساله 1160- شکستن نماز از روي اختيار حرام است، ولي براي حفظ مال و جلوگيري از ضرر مالي يا بدني مانعي ندارد.

مساله 1161- اگر حفظ جان خود انسان يا کسي که حقظ جان او واجب است يا حفظ مالي که نگهداري آن واجب مي باشد، بدون شکستن نماز ممکن نباشد بايد نماز را بشکند، ولي شکستن نماز براي مالي که اهميت ندارد، مکروه است.

مساله 1162- اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبکار طلب خود را از او مطالبه کند چنانچه بتواند د بين نماز طلب او را بدهد، بايد در همان حال بپردازئد و اگر بدون شکستن نماز،دادن طلب او ممکن نيست، بايد نماز را بشکند و طلبب او را بدهد، بعد نماز را بخواند.

مساله 1163- اگر در بين نماز بفهمد که مسجد نجس است، چنانچه وقت تنگ باشد بايد نماز را تمام کند و اگر وقت وسعت دارد و تطهير مسجد نماز را به هم ني زند بايد در بين نماز تطهير کند، بعد بقيه نماز را بخواند و اگر نماز را به هم مي زند، بايد نماز را بشکند و مسجد را تطهير نمايد بعد نماز را بخواند.

مساله 1164- کسي که بايد نماز رابشکند، اگر نماز را تمام کند معصيت کرده ولي نماز او صحيح است اگر چه احتياط مستحب آن است که دوباره بخواند.

مساله 1165- اگر پيش از آنکه به اندازه رکوع خم شود يادش بيايد که اذانت و اقامه را فراموش کرده، چنانچه وقت نماز وسععت دارد، مستحب است براي گفتن آنها نماز را بشکند.

آیت الله فاضل لنکرانی (رضوان الله علیه)

مسأله - شكستن نماز واجب از روى اختيار حرام است، ولى براى حفظ جان و مال و جلوگيرى از ضرر مالى يا بدنى مانعى ندارد.

مسأله - اگر حفظ جان خود يا كسى كه حفظ جان او واجب است يا حفظ مالى كه نگهدارى آن واجب مى باشد بدون شكستن نماز ممكن نباشد بايد نماز را بشكند، ولى شكستن نماز براى مالى كه اهميّت ندارد مكروه است.

مسأله - اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد و طلبكار، طلب خود را از او مطالبه كند چنانچه بتواند در بين نماز طلب او را بدهد، بايد در همان حال بپردازد و اگر بدون شكستن نماز، دادن طلب او ممكن نيست بايد نماز را بشكند و طلب او را بدهد، بعد نماز را بخواند.

مسأله - اگر در بين نماز بفهمد كه مسجد نجس است، چنانچه وقت تنگ باشد بايد نماز را تمام كند، و اگر وقت وسعت دارد و تطهير مسجد نماز را بهم نمى زند بايد در بين نماز تطهير كند، بعد بقيّه نماز را بخواند و اگر نماز را بهم مى زند بايد نماز را بشكند و مسجد را تطهير نمايد بعد نماز را بخواند.

مسأله - كسى كه بايد نماز را بشكند، اگر نماز را تمام كند معصيت كرده ولى نماز او صحيح است اگرچه احتياط مستحب آن است كه دوباره بخواند.

مسأله - اگر پيش از آنكه به اندازه ركوع خم شود، يادش بيايد كه اذان و اقامه را فراموش كرده، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، مستحب است براى گفتن آنها نماز را بشكند.

آیت الله مکارم شیرازی (مد ظله العالی)

مسأله 1041ـ شكستن نماز واجب عمداً بنابر احتياط جايز نيست، ولى براى جلوگيرى كردن از ضرر قابل توجّه مالى يا بدنى مانعى ندارد، مثلاً اگر جان نمازگزار يا كسى كه حفظ جان او واجب است به خطر بيفتد و بدون شكستن نماز رفع خطر ممكن نباشد بايد نماز را شكست، همچنين براى حفظ مالى كه نگهدارى آن لازم است، امّا براى مالى كه اهمّيّت چندانى ندارد، مكروه است.

مسأله 1042ـ هرگاه مشغول نماز باشد و طلبكارى طلب خود را مطالبه كند، چنانچه بتواند در بين نماز طلب او را بدهد و صورت نماز به هم نخورد بهتر است در همان حال بپردازد، ولى اگر بدون شكستن نماز ممكن نيست صبر كند تا نماز تمام شود و اين مقدار تأخير منافات با فوريت اداى دين ندارد مگر اين كه ضرورت خاصى داشته باشد، مثل اين كه همراهان وهمسفران طلبكار مى روند واو به زحمت مى افتد.

مسأله 1043ـ هرگاه در اثناء نماز بفهمد مسجد نجس شده و تطهير مسجد نماز را به هم نزند آن را تطهير كند، در غير اين صورت بعد از نماز اقدام به تطهير مسجد نمايد و احتياط آن است كه نماز خود را طولانى نكند.

مسأله 1044ـ در مواردى كه شكستن نماز واجب است چنانچه ادامه دهد معصيت كرده و نماز او نيز اشكال دارد.

مسأله 1045ـ اگر پيش از ركوع متوجّه شود اذان و اقامه را فراموش كرده چنانچه وقت وسعت داشته باشد بهتر است نماز را بشكند و اذان و اقامه را بگويد و دوباره شروع كند.

آیت الله علوی گرگانی (مد ظله العالی)

مسأله 1168- شكستن نماز واجب از روي اختيار حرام است، ولي براي حفظ مال وجلوگيري از ضرر مالي يا بدني مانعي ندارد.

مسأله 1169- اگر حفظ جان خود انسان يا كسي كه حفظ جان او واجب است يا حفظ مالي كه نگهداري آن واجب مي‌باشد، بدون شكستن نماز ممكن نباشد، بايد نماز ا بشكند ولي شكستن نماز براي مالي كه اهميّت ندارد مكروه است.

مسأله 1170- اگر در وسعت وقت مشغول نماز باشد وطلبكار طلب خود را از او مطالبه كند، چنانچه در بين نماز مي‌تواند طلب او را بدهد، بايد در همان حال بپردازد و اگر بدون شكستن نماز، دادن طلب او ممكن نيست، بايد نماز را بشكند وطلب او را بدهد، بعد نماز را بخواند.

مسأله 1171- اگر در بين نماز بفهمد كه مسجد نجس است چنانچه وقت تنگ باشد، بايد نماز را تمام كند و اگر وقت وسعت دارد وتطهير مسجد نماز را به هم نمي‌زند، بايد در بين نماز تطهير كند، بعد بقيّه نماز را بخواند و اگر نماز را به هم مي‌زند در اين صورت مخيّر است بين اتمام نماز و يا قطع نماز ومسجد را تطهير نمايد، بعد نماز را بخواند.

مسأله 1172- كسي كه بايد نماز را بشكند اگرنماز را تمام كند معصيت كرده ولي نماز او صحيح است، اگرچه احتياط مستحبّ آن است كه دو باره بخواند.

مسأله 1173- اگر پيش از آن كه به اندازه ركوع خم شود، يادش بيايد كه اذان يا اقامه را فراموش كرده، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، مستحبّ است براي گفتن آنها نماز را بشكند.

پی نوشت:
1- بحار الانوار جلد 1 ص214
منبع:مشرق